اجتماع ومعاشرت
احسان وتصوف
احوال وکوائف دارالعلوم ديوبند
اخلاق وآداب
ادارتی مضامین
اردو ادب
اسلامی تہذیب وتمدن
اسوہٴ نبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم
ایمانیات وعقائد
تاریخ اسلامی
تاریخ و سوانح
تاریخ ہند
تبصرہ وتعارف کتب
تعلیم وتربیت
حالات حاضرہ
حج و قربانی
حدیث واصول حدیث
حقوق ومعاملات
دعوت و تبلیغ
رد قادیانیت وتحفظ ختم نبوت
رسوم وبدعات
سیرت پاک صلی اللہ علیہ وسلم
شخصیات اور سوانحی خاکے
علوم و فنون
عیسائیت ویہودیت
غیر مقلدیت ولامذہبیت
فقہ واصول فقہ
فقہی احکام ومسائل
قرآنیات وعلوم القرآن
متفرقات
مدارس ومراکز اسلامیہ
مغربی تہذیب وسامراج
منظومات
میڈیا / ذرائع ابلاغ
بدیہیات قرآن حکمتیں اور فائدے (۱/۸)
: مولانا محمد عارف جمیل اعظمی
: ماہنامہ دارالعلوم ديوبند
ماہنامہ دارالعلوم ، شماره 11 ، جلد: 93 ذیقعدہ 1430 ھ مطابق نومبر 2009ء
: | قرآنیات وعلوم القرآن |
یی ͘ی

۹۳ ۱۷۰

یی

͘ی (۱/۸)

: ی ј ی ʪ ی

 

۱۔ ی

ی ٰ ی ی ی ی ی ی ٰ ٰ یی ٴی ( /۱۷۰۔۱۷۱)

ی ی ǁ ( ) ی ی ی ی ی Ȫی ی Ȫی ی ی ۔ ی ی ی ی ی ی Ǔ ۔

ی ی یی ی :

 ی ǁ ǁ ٰی ی ی ی ی ی ی ی ͘

ی ͘ی ی ی ی ی

: ٰ ی ʘ ی ۔ ی ی ی ۔(۱)

: ی ی ی ѓ ی ی ی ی ی۔(۲)

یǟ ی ی ی ی ی ͘

Ԙ ی ی ی۔

- ی: ی ی Ȫی ی ǁ ۔ ٰ ی ʘ ی ۔ ی : ی ی ی ᘪ ی ی ۔(۳)

۲- ǐ ɓ ی ی ʘ ǘی ی ۔ ی ᘪ ی

ی ی ی ǘ ʪ ی Ә ( ی ی) ی ی ی ی ͘ یی ی ی ی ۔(۴)

ی :

ی ی ی ی ی ۔ ی ی ی ᘪ ѓ ی ǘیϡ (ی) ی ی () ی ی ی ی ی ی ǡ ی ی ی ۔ ی ی ی ی ی ۔(۵)

: ѓ ی ѓ ی ۔ ی ی ᘪ ۔(۶)

۲۔ ی

ی ی ی ی ی ٰ ی یی ی ی ی )( /۱۷۶)

ی  Ț  ی ی ی Ȑǚ Әی ۔ یٰ ی ی ی ی Ț ۔

یǟ ی ٰی И ی ی ͘ ǐ ی ی ی ی Ȫی ʪǿ

ی ی ی ی ی ј ی 捘 ی ј ی ی ی  Ț ی ی ی ی ی јی ی ی ی یǟ ʘ ی Ȫی ی ی ۔

ی ی ᘪ ۔(۷)

۳۔ ی

ی ی ی ٰ ی ی ( /۱۷۷)

ی ی ѐ ی ی Ә ی ǘ ۔

یǟ ی ی ʘ ی ی (ی ی ی ی ی ٰ ی یی ٰ ی ی ی )( /۱۷۶) ی ی ی( ی ی ی ٰ ی ی) ( /۱۷۷) ʘ ی

ی ی ی

۱۔ ی (ی ی ی ی ی ی یی ی ی ی )( /۱۷۶) ی ی ی Ȫی ј ی ʘ ǘی ۔ ی ی ی ی ی ᘪ ی ی ۔(۸)

۔ ی ی ᘪ :

ʘ ی ی ی ی ی

(۱) ی ی ʪ ی۔ ی ی ی ۔ ی ی Ә ی ǡ ی ی ۔

(۲) ی Ҙ ی ی ی ی ی ۔ ݘ ی ی ی Ҙ ی Ȫی ی ی ی ј ی Ȫی ی ی ی NJی ی ی ی ی۔ی ی Ȫی ی ۔

(۳) ی ǘ ی ی ی ی  ʪ یی ی ј ی  ی ј ی ی ی ی ی ی ی ی ی ۔ ی ی Ә۔ ی ʘی یی ۔(۹)

۔ ی ی (ی ی ی ی ی ی یی ی ی ی )ی ی ی ی ی ʪ ی ی ǘی ی ʘ ی ی ی ی ی ͘ ی ȐǚӘ ی ی Ȫی ی ۔ ی ی ͘ ǘی ۔ ی ی ( Ț ǘ ) ی ی ی۔ی ی ی ϡی ی ی ۔(۱۰)

۔ ی ی(ی ی ی ی ی ٰ ی یی ٰ ی ی ی) ی ی ی ی ی ۔ И ی ی ی ی Ț ۔(۱۱)

ی ی ی ی :

ی ی ی ی ی ی ی ی ی И ی ی ی ی ی (ی ی ) ی ی ی ی ی ی ی ی ی  ی ی ۔(۱۲)

ی ی ᘪ :

ی ی ی ی ی ( ی ی ی ) ی ی ی  ی Ә ی۔ ی ی ۔(۱۳)

۴۔ ی

ٰ ی ی ی ʘ یǡ ی( /۱۸۷)

ی ی ی ی ǁی ی ی ی ی ʪ ی ی ی ۔

ی ی ی ی ͘ ی ی ی Ȫی ۔ ی ی ی ۔

ی ی :

: ی ی ی ی ی ی ی ۔ ی ی یی ی ی۔ ی ی ϡ ی ᘪ ۔ (۱۴)

: ی ی ی ی ی ی ی ی۔ ی ی ᘪ ۔ (۱۵)

۵۔ ی

ی ی ی ی ( /۱۹۰)

Ԙ ی ی یǟ ی ی۔

ی ی ی ی ʪ (۱۶۴)ی ی یǟ ی ی ͘

ی ی NJ ی ᘪ

ی 䘪 ی ی ۔ 䘪 ی ی ی ʪ ی ی Әی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی Әی ی ǁی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی یҁсی ۔ ی ی ی ی ی ǘ ی۔ ی ی ی ی ی ی ٰی ی ٰی ی ǡ ی ی ʘی ʪ ی ی ی ی ی ی۔یǟ ʘ ی ʪ ی یی ی ی ʪی ی ٰی ی ی ی ۔ ی ی ی ی ی ۔

ی ی ی (/۱۲)

ǁی یǟ ǘ ی ی ی ۔

ی ی ی ٰی ʘ ی ٰی ʘ ی ی ͘ ی ۔ ی ی ی ی ی ј ʪ ۔

ی ̪ ی ی ۔ ی Š ی ی ی ی ی ی ی ی ی ʓ ی ی ǘ ی ی ی ۔ ی ј ی ی ی ۔ ی ی ʪ ی ی ی ( ی ) ی ی ی ی ی ی ی Ȫی ی ی۔ ی ی ی ی ی ۔ ی ی۔

ی ی ј ی

ی ی:

ی ی

ی ی ی ی ی ی ȓ( ) ی۔ Ȫی ی ی ۔ ی ی یی ʘ ͘ی ی ی Ә۔(۱۶)

۶۔ ی

ی یی ی Ș ǡ ی ( /۱۹۳)

! ی :ی ی ǁ ی ! یǟ ی ʪ ۔

ی ی یی ی ۔

ی ی یǓ یی ی ی ͘

ی И ی ی ʪ ی ј Ијی ϡی ی ی ی ی ی ی ی Ț ی ی ی Ә۔ ی ی یی ( ی ی ی ʪ)۔ ی ی ǐ ی ی ی  ̪ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ǐی ی ی ی ی ۔ی ی( ) Ϙ ݘی ی ی یی ی ی یی ی  ی ی ی Țی NJی۔ی : یی ی ϡ ی ی ۔(۱۷)

ʘی ی ی ی ʪ ی ی ͘

ی ی ی :

۱۔ ی ǘی ی И ی یǡ ی ی ی ۔ی :یی ی ۔ (۱۸)

۲۔ И И ی۔ی ی ی۔(۱۹)

۳۔ ی ی ʘی ی ی Țی یی ی ی۔ی ی ی ۔ (۲۰)

۴۔ ʘی ی ی ی ᡐ ی ی ʘی ی ǘ ی ی ی ی یǡ ی ی ј ی۔ یǟ ȓ ی ی ʘ یی ی ی ی ی єی ی ی ی ی ی ʘی ی ی ۔ی : ѡ ی ی ی ۔ (۲۱)

یʓی ʘ ی

ی ی ی:

۔ ی یʓ ی ی ی ی ی ی :

یʘ ی (/۳۱)

ی ی Ȫی Ȫی ی ǐ ȍ ی ی یǟ ی ی ̐ ی ی ۔

ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ȓȓ ی یی ی ی ی ی ی ی Ț ۔ ی ɓ ( ) ی ی ی ی ی ی ۔ یʓ ی ی ی ی ی ی ٰ ی И ۔ ی ی ی ϡ ی ی ی ۔ (۲۲)

۲۔ И ی ی ̪ И ی ʘ ی ی ی ̪۔ی Ȫی ی ی ۔(۲۳)

۳۔ ی ی ی۔ی ی ی ی ۔(۲۴)

۴۔ : ی ǡ ی ϡی ۔ی ی ᘪ ۔ (۲۵)

۵۔ ی ی یǘی ی И ی یǡǘ ی ی ی ی ی ۔

ی ی ی (۲۶)

ی ی ی ۔

ی ی ᘪ ۔(۲۷)

۷۔ ی

ی ی یɡ ی ( /۱۹۴)

! ی ی Ԙ ی ۔

ی ی یی ی:

ی یی ی یǟ ی ی ی ی ی ی ͘

Ԙ ی ی ی:

۱۔ ی ی ی ϡ ی ی یی ی ی ͘ ی ی ی یی ͘ (ی/۱۱۲) ی : ی ! ی یی ޓ۔

ی

ی ی (/ ۷)

ی ی  ۔

ی : یی ϡ ی ی ی ۔ (۲۸)

۲۔ ٰی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی Ǔ ی ی ی !ی ی ی ی ی ی ی ی ј ی ی ی۔ ی ی ی ی یی ی ی ی ی ۔ ی : ی ی ی ϡ ی ی ی ۔ (۲۹)

۳۔ ی ی ی ی ی ی ǡ ǡ ی ی ی۔ ی ی ۔ی : یی ی ی ی ۔(۳۰)

ی ᘪ ی ی ی ۔

ٰی ی ʪ ی ی یǡ ی ی ی ی ی یǁ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ǘ Ȫی ی ʪǡ ی Әی۔(۳۱)

۴۔ ی ᘪ ی ی (۲۷۳)ی ᘪ :

ی ی ی ی ʪ ی ی ی ʪ: ѓ۔

ی ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی ی ی ۔ (۳۲)

۵۔ ی ی ی ی ی ی ی ۔ی ی ی ʘ Ә یی ی ی ʪ ی Ȫی ی ی۔ ی یی ( ) ی 擘 یǡ ی ی ی ǘ Ȫی 柡 柡ی ی ی ی یǡ ی ی ی ی ی ی ی ی

ی ی ( /۱۹۵)

ی ی ی ی ی ی۔

ǟ یǟ ǁ ی ی ی۔ی ی ᘪ ۔ (۳۳)

ی یی ی ی۔ ( ی ) ی ʪǡ ( ی ی) ی ј ی ی Әی ǟ ǐ ј ǡ ʪی

ی ی ی ی ی ی :

۱۔ ی ی ی ی ی ʪ ʪ ( ) ی ( ) ی ۔ی ی ی ᘪ ۔ (۳۴)

۲۔ ی ϡ یی ی ی ی ȍ ی ی ی ی ی ی یی ی ی  ی ی ی ی ی ی ȍ ǘ ی ی ǘ ی ۔ ی ی ی ی ی ǁی ǟ ی ی ی ی یی ی ی ی یی ی Ә  ی ی ی ی ی ی Ȫی ی јی ی یی ی ی ی ی ј Ә۔ ی ی ی ی ی ј Ә ی ی ی ی Ә۔ی ی ᘪ ۔(۳۵)

۳۔ ی ی ۔ ی ی ی ی یی ۔ ی ی ی ی ی ی ی ϐ! ی ی Ȫی ی Ȫی ۔ی ی ᘪ ۔ (۳۶)

۴۔ ϡی ی ی ی ی И ی И ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ѡی ی ی ی !ی ی ی ǘ ی ۔ ی ی ی ʪ ی ی ی ی ی ۔ی ی ᘪ ۔ (۳۷)

۱۔ ی

یی Ș ی ޘ ی ٰ ی ٰ ی ی (/۱)

! ǁ ی ی ی ی ی ی ی ی  ی Ԙ ۔

ی ی یی ی

ی ی ی ( Ș ) ی ( ) ʘ ی

ʘ ی ی ی ی:

۱۔ ی ی ǘی Ȫ ی  ی : ( ی ی ) ی ی : ( ی ) ی ј۔ ی ی ی ی ی ی ی ۔ (۳۸)

۲۔ ͘ ی ی ǟ ی ی И ͘ ی ی ی ی ی ی ی۔ی ی ی ی ی ۔(۳۹)

یی ی ی :

( ٰ ی ) ی ͘ ی ی ی ی ǟ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ʪ ی ی ی ی ǘی ی ی ی ی ی ی ی Ȫی ی ی ٔ ی ی ی ی ی И ی ۔ (۴۰)

۳۔ ی ی ی ( Ș ) ( ) ی۔ ی ی ٔ ی ی ی ی ͘ ی ی ی ͘ ی۔ی ی ی

ی (/۱۶)

ǁ ی ی ۔

ی ی:

ی (ی/۹۰)

ی ی ʪ ی ی ʪ۔

ی ی ی ی ی ی ٰ ی ی ی ǡ ۔ی ی ی ی ۔(۴۱)

۴۔ Ǔ ی И ی ی ͘ ی ی ی ی ی ( یی ی )ی ی ʪی۔ی ی ی ۔ (۴۲)

یǟ И ی یǡ ǟ Ә ʪǡ ʘ ȍӘ ی ی ͘

ی ی:

ʪǡی ی ی ی ی

یی Ș ی ޘ ی ․․(/۲۱ )

! ǁ ی ی ی ی Ȫی ۔

ی ی ی ۔ ی ی ی ی ی ی ی с ی ی ی ی ی ی۔(۴۳)

***

ی

(۱) ی ۴/۴۷۳۔

(۲) ی ۴/۴۷۳۔

(۳) ی ۴/۳۷۴ ۲/۱۵ ی ۴/۱۲۳ی ییʺ ی یی۔

(۴) ی یی۔

(۵) ی ۲/۴۴ ۲/۱۵ ی ۴/۱۲۳ی ییʺ ی یی۔

(۶) ی۴/۱۲۳۔

(۷) ی ی۔

(۸) ی یی ی یی ۲/۱۲۰ ی ۴/۱۳۴ ی یی ۔

(۹) ی ۴/۴۸۳۔

(۱۰) ی یی ی یی ۲/۱۲۰ ی ۴/۱۳۴ ی یی ۔

(۱۱) ی یی ۔

(۱۲) ۲/۱۲۰ ی ۴/۱۳۴۔

(۱۳) ی ۴/۱۳۴۔

(۱۴) ی۵/۵ ۲/۱۲۶ ی۴/۱۴۹۔

(۱۵) ۲/۱۲۶ ی۴/۱۴۹۔

(۱۶) ی۵/۹۔

(۱۷) ی ییʡی۵/۱۹ ی ییʡ ۲/۱۳۴ ی یی۔

(۱۸) ی۵/۱۹ ی ییʺ یی۔

(۱۹) ی۵/۱۹۔

(۲۰) ی۵/۱۹۔

(۲۱) ۳/۳۰۵ی۳/۴۹۵ ی ۴/۱۶۶۔

(۲۲) ی ییʡ ی ییʡ ۲/۱۳۴ ی۴/۱۶۶۔

(۲۳) ی۵/۱۹ ی ۴/۱۶۶۔

(۲۴) ی ۴/۱۶۶۔

(۲۵) ی۳/۴۹۵۔

(۲۶) ی یی ۳/۱۶۷(۱۱۲۰) ی ی ی ی ی : ٰ ی ی ی ۔

(۲۷) ی۳/۴۹۵۔

(۲۸) ی ۵/۲۲ی ی یʡ ۲/۱۳۵ ی۴/۱۷۶ یی۔

(۲۹) ی ی یʺی ۵/۲۲ی ی یʡ ۲/۱۳۵ ی ۴/۱۷۶ یی۔

(۳۰) ی۴/۱۴۲ی۹/۴۶۹ ی ۴/۱۷۶۔

(۳۱) ۳/۳۰۷۔

(۳۲) ی ی ی۔

(۳۳) ی ی ی۔

(۳۴) ی ۹/۴۶۸ ی۴/۱۶۶۔

(۳۵) ی۹/۴۶۸۔

(۳۶) ی ۴/۱۶۶۔

(۳۷) ی ۴/۱۶۶۔

(۳۸) ی ی یʡ ی ی یʡ ی۵/۱۳۹ ی۳/۱۸۵۔

(۳۹) ی ی یʡ ی ی ی۔

(۴۰) ۲/۱۳۹۔

(۴۱) ی یی۔

(۴۲) ۳/۳۱۔

(۴۳) ۲/۱۳۹۔

***

________________________________

11 : 93 ی 1430 2009