اجتماع ومعاشرت
احسان وتصوف
احوال وکوائف دارالعلوم ديوبند
اخلاق وآداب
ادارتی مضامین
اردو ادب
اسلامی تہذیب وتمدن
اسوہٴ نبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم
ایمانیات وعقائد
تاریخ اسلامی
تاریخ و سوانح
تاریخ ہند
تبصرہ وتعارف کتب
تعلیم وتربیت
حالات حاضرہ
حج و قربانی
حدیث واصول حدیث
حقوق ومعاملات
دعوت و تبلیغ
رد قادیانیت وتحفظ ختم نبوت
رسوم وبدعات
سیرت پاک صلی اللہ علیہ وسلم
شخصیات اور سوانحی خاکے
علوم و فنون
عیسائیت ویہودیت
غیر مقلدیت ولامذہبیت
فقہ واصول فقہ
فقہی احکام ومسائل
قرآنیات وعلوم القرآن
متفرقات
مدارس ومراکز اسلامیہ
مغربی تہذیب وسامراج
منظومات
میڈیا / ذرائع ابلاغ
اکابر دیوبند کیا تھے؟
: مولانا محمد تقی عثمانی
: ماہنامہ دارالعلوم ديوبند
ماہنامہ دارالعلوم ، شماره 9-10 ، جلد: 94 رمضان - ذيقعده 1431 ھ مطابق ستمبر - اكتوبر 2010 ء
: | احوال وکوائف دارالعلوم ديوبند | | شخصیات اور سوانحی خاکے | | مدارس ومراکز اسلامیہ | | اسلامی تہذیب وتمدن | | مغربی تہذیب وسامراج | | تعلیم وتربیت |
ǘ ی ی ʪ

ǘ ی ی ʪ

(۱/۲)

: ی ی Ǎی ǘ

 

ǘ یϘی ʪ ی ی Ȫی یӘ ی ی یϐ ʪ ی ʪ ی ی یی ǐی ی ʪ ی ی ی ی یی ی Ȫی ǘی ی Ӎی ی ی ی ی ی Ԙ ی ی ی ۔ ی ی ی ی ٴ ( ی) ی ی ϐی ی ʪ ی ی Ә ی ی ی ی ی ی ی Ә۔ ی 䐪 Ә ی ی ی یی ی ی۔ ی ی ̪Ә ی ی ی ۔

ٰ ی ǘ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ̪ ی Әی ی ... ٰ ی!

ʪ ی

ǐ ی Ȫی یی ی ی ی ǘ ی ی ی ی ی ی ی ی ڡی ی ی ی ʪی۔ ی ی ی ی ̪ی ی ی ی ǘ ی ی ϐی ی ی ی ۔ ی:

۱- یٴ ی ی ی ǁیǘ ʪ۔ ی ی یʡ ی یѡ ǟ ی ی ی یی ی Ǎ Ǎ ی ̪ ی ی ی۔ ی ѐ ی ی ی ی ʪ ی ی ی ̪ ی ی ۔

͘ی ی ʪی ی :

Ȫی (ی ) ی یی یی ̪ ی ی ی ی ی ̪ ی ی ی ی ǁ ی ̪ی ی ی ی ی ی NJی ۔(۱)

ی ی ی ϡ ی ی ی ی ی ی ʪ ی:

ی ی ی ی Ϫ Ȫی ̪ ی ј ǐ ی ی ی ی ی ی ǘ Ȫی ۔(۲)

ی ی ی ʪ ی ی:

ʘی ʪ Ȫی Ȫی ی ʪ ی ʪ ی ʪ۔(۳)

۲- یی ی ی ی ʪ۔ ی ی ی یٴ ѓ ی ʪ ǁ ی ی ʪ۔ یی ی ی ی ی ӓ ی ی ی ʪ ی ی ӓ ی ʪ۔ ی ͘ی ی ʪی ی :

ی ی ی ی ʪ ی۔ ی Ȫǐ ی یǟ ʪ ǘ ی۔ ی یی (۴)

۳- ی ی ǿ ی ʪی ی ی ی ی ی ی۔ ی ̪ ی ی ی ی ی یٰ ϓ ی ی ی :

ی ی ی Ȫی ۔

ی ی ʪ۔ : ی Ȫی ی ی۔

ی ی ی ی ی ی ی ی ǐ ی ̐ ی ی ʪ ی ی ی ی ی ی Ȫی ʪ۔ ی ی ی ʪی ی ی :

ی یǘ ی ی ʪ ̪ ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی Ȫی ی یی  ی ۔

ی یǡ 捪 ی ی ǘ ȍ染 ی (ی Ȫی) ی (ی ) ۔ ی ی ی ی ییی ی (Ȫی ̪ ی ی ی ی ی ̪ ی Ȫی ی ) ی یǟ Ȫی (ی ) ی ی ۔(۵)

۴- ͘ی ی ʪی ی ʪ ǁ ی Ȫی یǡ ی ی ی ʪ ی Ȫی ʪ۔Ϫ ی ی ی یی ی ی ʪی ی ی ی ̪ ʪ ی ی ی ј ی ۔ ʪی ʪ ی ی ی ی ی Ȫی ʪ یǟ ی ی ی ی ی ی ی یی ʐ ј ی۔ ی ی ی ی ی ی ی ی ی۔ ʘ ʪی ی ی ی ʪ ی ی ʪ۔ ی ی ی ی ی ی ی ʪی ʪ۔ ʪی ی ی ۔ ی ی ی ی ی۔ ی ј ی ی ۔ ی ʪ ی ی 捪 :

! ی ی ʪǡ  ی ی

ی ی: ǟ! یی ی ̪ Ȫی ی ʪ۔

ی ی یی ی ی ی ی ی ی ی ʪی ی ǘ ی ۔ یی ǁ  ی ی ی ј ʪ ی۔ ی ی ی 捪 ی ی ی ی یی ̪ʪ۔ ǐ ʪ ی ی ی ǁ ی ی۔

ی ǁ ی ی ی ی۔ یی ʪ ʘ ی ی یی ی ی ʪی ی ی ی ǁ ی ی ی ی۔(۶)

۵- یی ی ی ی ʪ۔ ی ی јی ʪی ی ی ی ی ی ی ۔ ی ʪ۔ ǟ ی ی ی ʪ۔ ی ی ǁ ی ̪ Ț ʁǘ یی Ȋی ǘ Ȫی ی یی ی ی۔ یی یی ی  ݘ ی ی јی ʪی ی یǡ یی ی ی 柡  ی یی۔ ی ی ی  ی Ȫی ی یی ی ی 䘪 ̪ ی۔ ی ѐی یی ی  ی ی ی یʪ ی ی 捘ی Ȫی ʘ  ی ی۔ :

ی یǟ ی ی۔ ǘ ی ۔

ی ی ی Ș ی ی ی ی ی(۷)

۶- ی یی ی ی ی Ґ ʪ۔ ͘ی ی ʪی ǁی ی ی ی ی یی ی ᘪ ی ی ی ی ی ی ی ی ̪ ۔ ی ی ј ͘ی ی: ی ی ی ی ی ی ی ی ̪ ی ј ۔(۸)

ی ی ی ی Ȫ یی ی ی ی ی ی Ȫی یǘ ی ی ی ј یی ی:

 ی ی یٰ ی ی ی ᘪ ی ی ی۔

Ț Ț ʪǡ یی ی ی ی ی ʪ ی:

ʪی۔ ی ی ی ʪ ی ی

ی ی یی ی ی ی: ! ᘪی ی ی ی یی ʪی ی ی ۔ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ٰ ی ی ی ی ۔ ی ی Ϫ ی ۔ ی۔ ی ۔

یی ی۔ ی ی ʪ ی ی۔ Ә ی ی ی:

! ی ی () ی۔ ی 柡 ی ی ی јی ی ی ی ۔(۹)

ی ی ی یی ی یی ی ی ی ی ی ʪ ی ǡ ی ی ǡ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ǁ ǁ  ی ی ̪ ʪ ی ʪ ٰ ی ی یی ی ی ی ی.

۶- ی ی ی ی ی ی ی ʪ ی ی Ǐ ی ʪ ی ی ی  ی  Ț ی ی۔ ی ی! ی 染 ی ی ی یǘ ̪ ۔ ی ی Ԙ ی ۔ ی ی ی ی ی۔ ی ی۔ ی  ی ی ǐ ̪ ǁ ی ی ǡ ی ی ̪ ǁ ی ی ی  ی۔(۱۰)

۷- ی ی ی ی ی ی ی ی ʪ ی ی ی ʪ۔ ی ǘ ی ی۔ ی ی ی ǡ ǁی ̐ ی ʪ ǁی ̐ ی ی ʪ۔ی ی ی ی یی ی ی ی ʪ۔ ی Ȫی ی ی ʪ ̪ ی ی ی ی ی 捪ی۔ ی ی ی Ԙ ̪ ʪ۔ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی: Ǎ ! یǟ  ی Ǔ ی ی Ԙ ی ی ی ʪ۔ ی ی ی ی یی ی ی یی ی ی Ԙ ۔

ی ی ی ی ʪ ی ی ی ʪ ی ی ی ٴ ی јی

۸- ǁ Ȫی ی ی ی ی Ȫی ۱۳۲۱ ی ی ی یѓ ʘ ی ی ی ی ʪ ʘ ی ی ᘪی ʪی ی ی ی Ȫی ᘪ ʪ۔ یѓ ی ی ی ی ی ی ی ی ʘ ی ی ʪ۔ ی ی ۱۳۴۷ ی ی ی ی ی:

ی ی ی ی ی ǡ ǐ Đ۔(۱۱)

۹- ی ǐ ی۔ ی ی Ȫی ی ی ᘪ یǘ ʪ۔ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی Ԙ ی ی ی Ә۔ ی ی !  ی ی ǡ ̪ ی  ی ʪ ی ی ʪ یǟ ی ǘ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ǡ ی Ԙ ی ی ی ی ی ᘪ ی:

ǘ! ی Ȫی ی ی ʪی ǟ ی ی ی ʪی۔(۱۲)

۱۰- ی ی ی ̪ ǁی ی ی ی ی ʪی۔ ̪ ی ی ی۔ ی ی۔ ǁی ی ʪ ی ʪ۔ 捘 ʪ۔ی ʐ ی ی ی یǘ ی ی ی ǟ ǟ یی ی Š ی۔ ی یǘ ! ̪ ی Ȫی ی ۔ ی ی Șی ی ی Ȫی ی ی ی ی ی ۔  ی ی ی ی ی ی ی ی ی  ۔ Әǘ ی یΡ ی ی ی ی ̪ ی ی ی ۔ ی И ی ی Ȫی ̪ ی ̪ ی ی ی ی۔

یی ی ʪی ی ی ʪ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ! ی ی یی ی ی ی ی ی ی ی ی ϐی ی ی ی! ی ی ی ی ʪ۔ یی ی ی ی ی ی ʘ ی ǡ ی ی ی یی ی ی  ی ی И یǓ۔(۱۳)

۱۱- یی ی ی ی ی ی ی ( ی ی ) ی ǟ јی ǁ ی ی ی ی ی ی ی ٴی ʪی ʪی۔ ی ی ی ی ی ی۔ ǘ ی ʪ۔ یی ی ʪی ی Ә ʪ ی ی Țی ی ی ʪی ی Ә ʪ ʪی۔ ی ی ʪی ی ی ی Ȫی ی ی Ә ʪ۔

ی ی ʪ ј ǁ ǘ И ی ی ی ی ی ی۔ ی ی ی ی یǐی ۔ی ی ی۔ ی ی ی ی ی ی ی ʪی۔ ی ی یǐی ی ی ی۔(۱۴)

۱۲- ی ی ی ی ی ی ی ی۔ یی ͘ ی۔ ۔ ی ی ی ǁ یٰ ی ی ی ʪ۔ ی:

ی ی یٰ ی ی ی ی ی۔ ی ی ѐ ی ٰ ی ی ی ی یی ی۔(۱۵)

ی ی ǐ ی ی Ә ی ٴ ی ʪ ٰ ی ی ی ی Ϙی ʪ۔ ی ی ی ǁ ی ᘪ ͘ ی ʪ ѓ ( ) یی ᘪ ی۔ ی ʪ ی ی ی ی ی:

 ᘪ ی ۔(۱۶)

ی ی ی ی ی ی ی :

ی ی ǁ Ȫی ی ی ۔

ی ی ی:

ی Ȫی ی ی ی ی ی ی ی 柡 ј ٴ ی ی ی ی ی  ی ۔

ی Ȫی یǘ:

ی Ȫ ʘ یی ی ی ی ی۔(۱۷)

۱۳- ی ی ی ی ی ی ѐ ی ʪ ٴ ی ʪ۔ ی ǐ ʪ ی ʪ۔ یٰی ی ی ی ی ی ی ی ی Ț ی ̪ ᘪی۔ ی ϐی ی ʪ ی۔ ی ʪی ی یٰ ٴ ѐ یǁǘ јʪ ی ی Ȫی Ԙ ʪ ی ی Ț ی۔

ǁ ی јی ی ی ی ی ϐی ʪ ی ʪǘ یٰی ی ی Țی ( ی ی ʪی) ی ʪی ی ی ݘ ʪی ی ی ی ی۔ یǘ Ȫی ی Ȫ ی ی ی јی ی ی 柡 ی ی ʪ ی ۔ یٰی ʪ Țی Ԙ ʪی Ȫی Ԙ Ә ʪ۔ ی ی ی ی ی ی Ԙ ی ی۔(۱۸)

۱۴- ͘ی ی ʪی ی ی Ϙ ی ی ǁی ϡ ی ʪ ی ۱۳۰۰ ی  ی ی ی ی ی Ț ی ی ی ʪی ǁ ی ی ی ی ی ! ی ی ی ی ی ی۔ ѐ ی ٰ ی ی ǐ ی یǐی ی Țی ی ی ی ی ی۔ ی ی ی یǘ ی ی یǟ ی ی ی ǁی ی ی ی یی ی Đ ی ǁی ی ǟ Đ ی ۔(۱۹)

ϐی ی

۱۵- ی Ϫی ی Ȫی ǘ ی ی ۔ ی Ә ی ǐ ی ی ی۔ ی ی ی ʪ ی ی 暪 ̪ ی ʪǡ ̪ ی ʪ Ԙ ʪǡ ی ی ی ̪ ی ǟ ʪ ǟ ی۔ 暪 捪! ی! ǟ 濓 : Ȫی! ی Ϫ ی 染۔ : ǟ ی ی Ț ی ی ی ی Țی یی ی ی: ی ی ی ǟ 恚 ۔ یǟ! ی ѐ ی 濓 ی: ی ی 染 暪 یǡ ی ی ی ʪǡ 暪 Ȫ ! ی ی یی ی 暪 ၊ ۔(۲۰)

۱۶- ی ی ی ی ʪی ی ʪ ǁ ی ی 捪 ی ی ی ی ʪ یی یی ی ʪی  Ϫ ی ی ʪ۔(۲۱)

۱۷- یی ی ی ی ی ʪ۔ ی ی ی یٰ ی ی ی ی یٰ ʪ ی Ȫی ی ʪ ی ʪ ی ʪ ǘ ی ی ʪ۔(۲۲) ی ϐی ی ی ی ی ی:

ی ی ̪ ی ی Ț ی ی ی ی ی ی ǁ ی یğ Ȫی ̪ ی ی ی ی ی ј ۔(۲۳)

ی ی ی ی ی ی Ȫی ی Ȫی ی ی ی ی ی ی: ی ! ی  ی ی ی ی ی ی ی ی ʪی۔ ی ی Ԙی ۔

۱۸- یی ی ی ی یǟ ʪ۔ ی ی ʪ Ȫی ی ی Ț ޡ ی ی ی ی یی ی ʪی ی ی ی۔

ی  ی ی ی ی ی ʪی ی ی ی ǐی ʪی ی ی ی э ʪ۔ ی ( ی ی ) یǟ : ! э ی ی ی ǐ ی ی ی э ی ی ی ی э ی ی ۔

ی ی: ی ی 暪 Ϫ Ϫی ی ی۔ ی ʪی ی ی ʪ یǘ:

ی ی ی ی ǐ ی ǁ ی ی ی ی ی ğ۔

ی ی:

ی ی ǟ ʘ ی ی ی ی Әی ʘ ǁ ی ی ʘ ی ی ۔(۲۴)

۱۹- ی یǟ ی ی ی ی Ȫی ی ی ǘ ی ی یǟ ی 捪: ی ی ǟ ی: ی 染 ی ی ی ی ! ی ی ی ی ی 濓 ی: ǟ! ی ġ ̪ 擡 ی ǘ ی ی ی Ӛ ʪ ʪ ی ̐ ј ی ی ̐ یǟ ی : ی ǘی ی ی ی ی ی Ȫی Ԙ ی ی ی ǐ ی یی ǁی یی یی ی ی ی ی ی ی ј Ȫی ی ǟ ی ی ی یǟ یی ̐ јی ی ǟ ȍ ی ی ی Ȫ ی ی ی یǟ Ȫی ی ی Ȫی ی۔ Ҙی یی ʪ ی ی:

یǟ ی Ȫی ی ی یǟ ی ی Ȫی ی ی 柡 ی ی ʪ ی ȍ ی ʪ ی ی ی ی ی ʪ ی ی ی۔(۲۵)

(ی )

ی:

(۱) ͡:۱۳۶۱۳۷۱۔ (۲) :۱۷۶ ۲۳۰۔ (۳) ی:۲۰۶ ۲۸۸۔ (۴) :۲۸۶ ۴۳۶۔ (۵) ی И ی ʪ ǁ ی ی ͘ی ی ʪی ی یǟ ی ی ϡ:۱۶۷ ی Ȫی ی ۔ (۶) ی ǁ ی ی ǁ ی ی ی ʪ ی ی ی ʪ ی ی ی ѐ ی ی ی ʪ۔ ی ی ی ی ی ی۔ (۷) ی ѡ:۱۱۹ ی ی Ϫی ۔(۸) ی ٴ ی :۳۲۔ (۹) ی:۳۶۔ (۱۰) ѡ:۲۷ ی Ǎی۔ (۱۱) ی ѡ:۱۳۹۔(۱۲) ی ѡ:۲۲۵ ۲۲۸۔ (۱۳) ی ѡ:۲۲۹۲۳۰۔ (۱۴) ѡ:۲۷۔ (۱۵) ی ѡ:۲۳۳۔ (۱۶) ی ѡ:۲۳۳۔ (۱۷) ی ϓ ٴ ی ی : ۵۴۵۵۔ (۱۸) :۱۴۸ ۱۸۸۔ (۱۹) :۱۵۳ ۱۹۷۔ (۲۰) ʡ ٴ ی ی :۳۴۔ (۲۱) یٰ یϡ :۱:۴۳۔ (۲۲) ʡ:۴۰۔ (۲۳) Ǎی ۔ ی ی ۱۳۸۷ :۳۸۳۹ :۱ یǟ ۔(۲۴) Ǎی۔ ی ی ۱۳۸۷:۳۹:۱۔ (۲۵) ی ǁ ی ی ی ی ی ʪ۔

----------------------------

9-10 : 94 - 1431 - 2010