اجتماع ومعاشرت
احسان وتصوف
احوال وکوائف دارالعلوم ديوبند
اخلاق وآداب
ادارتی مضامین
اردو ادب
اسلامی تہذیب وتمدن
اسوہٴ نبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم
ایمانیات وعقائد
تاریخ اسلامی
تاریخ و سوانح
تاریخ ہند
تبصرہ وتعارف کتب
تعلیم وتربیت
حالات حاضرہ
حج و قربانی
حدیث واصول حدیث
حقوق ومعاملات
دعوت و تبلیغ
رد قادیانیت وتحفظ ختم نبوت
رسوم وبدعات
سیرت پاک صلی اللہ علیہ وسلم
شخصیات اور سوانحی خاکے
علوم و فنون
عیسائیت ویہودیت
غیر مقلدیت ولامذہبیت
فقہ واصول فقہ
فقہی احکام ومسائل
قرآنیات وعلوم القرآن
متفرقات
مدارس ومراکز اسلامیہ
مغربی تہذیب وسامراج
منظومات
میڈیا / ذرائع ابلاغ
بدیہیات قرآن حکمتیں اور فائدے
: مولانا محمد عارف جمیل اعظمی
: ماہنامہ دارالعلوم ديوبند
ماہنامہ دارالعلوم ، شماره 06-05 ، جلد: 93 جمادى الاول جمادى الثانى 1430 ھ مطابق مئى جون 2009ء
: | قرآنیات وعلوم القرآن |
یی ͘ی

یی

͘ی

: ی ј ی

 

۱- ی : ی ֡ ٰ ی یی ی ی ی ٰ ی ی ٰ ٰ ی یی (/۲۵۳)

ی ی ی ی ی ی ی ی ییٰ ی ی ی ی یی ی ǐ 搡 ی ی ͘ ی ی یǡ ی ی ی یǡ ی ǐ ی ۔

ی ی یی ی:

: ( ) ی ( ی ) ʘ ی ی ( ی ) ی ی ( ٰ) ی ی ی ی ( ) ی ی ی ی ی ϡ

ی ی ی:

: ( ی ) ی ی ی ی ی یʡ ی ʪ ی ی ی ی ی ʪی ی ی ( ) ی ی ی ی ٰ ی ʘ ی ۔ ی ی ی ۔

: ٰ ʘ ی۔ ی ᘪ ی:

( ) ی ی ی ی ی ی ی ی ی۔ ϡ ی ی ی ی ی ی ǐ ϡ ی ѡ ی ی ی 柡 ( ی ) ʪ ی ۔ ی ǐ یی ی ی ی ی ی: ( ) یǘ ی ی ی ی ی:

(/۱۶۵)

ی ی ی ی ѓ

یǟ ی ی ی ی (یی ) ی ۔ ǁی ی یѡ ֓ ی ی۔ ی :

ǘ ی

ی یی ̐ ی ی 柡 ̪ ی

ǁی ۔

Ȫی ֓ ی ی ی ی :

ی ی

ǐ 搡 ی ی ی ی ی۔

ѡ ی یی ی ی ی ی ی ǡ ی :

ی ی ی Ø

ی : ی ̪ ی ی 柡 ی ی ی ی

ی ی ی :

ǘ ی ی Ș ی یی ی (/۵۴۵۵)

̪ ی Ȫی ѡ ی Ǔ۔

ی ی : ی ی ی ی (/۵۴)

ی ی ی ی ی ی ی Ǔ۔

 ی: ی ی ی ی (/۵۳)

ی ی ی ۔

 ی: یی ی (/۵۵)

ی ی ۔

ی ی ی ی ی ѡ ی ی ی یی ی ی یޡ ی ی ی ј ی ی ی ی ی ۔ ی یی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی۔ یٰ ( ϐ ی ی ی ی ) ی ی ی ی ی ی یی ی ی یی с 柡 ی ی ј ی ی ڡ یٰ ǁی ی ی ǁ ی ی ی ۔(۲)

ی ی Ȫی ی ی:

( ) یی ی ی ی ǟ ی ی ʪ ی۔ ی ی ی ی ی ی ی  ( ی ی ) ی ی ی ی ǐ ی ی Ȫی ی ی ی ʪǡ ی ی ی ی ی ی ی۔

ی ی ی ی  یǘ ی ی ی ی ی یی ی یی یǟ ی ی ی ی Әǡ یی ی ی ی ی Ә۔ ی ǐ 捪 ی یǿ ی ی ی (ی ی) ی 捘 ی۔ ی ی ی ۔ ی 捪 ی Ț ی ی ǐ ی И ۔ ǐ ی ی ǐ ǁ ی ی۔(۳)

ی ی Ȫی ی ۔(۴)

: ی ی: ی Ȫی Ә ϡ ی 柡 ی ی ی ی ǘی ی یǐی ۔

ی ی ی Ȫی ی ۔(۵)

: ی ( ٰ ) ʘ ی ی ͘

ی ی ی:

: ی ی: ʘ ϡ ی ǘی ی ʘی ی ی ی ǁ ی ی ی ی ی۔ ی ی ی ی ی ۔(۶)

ی ی Ȫی ᘪ ǘی ی ی:

ǘ ی ی ǘی ی ی ی ی (ی ݓ ᘪ ) ی ǁی ʐ ی ی ρ ی ی ی ی ی И ی ی ی ی ی ی ی ی۔ ی یǟ ی ۔ ی ی Ȫی ی ی ی ی ی ی:

ٰ ی ǘ ی (/۱۰۶)

ی ǡ یی ی ی ی ی ی ی ی ی ۔

ی ی Ȫی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ٰی ی ی ی ی ی یʡ (یی ی ی ی) ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی:

ٰ ی یی

ی ۔

ی ی ʪ ی И ی ǘ ی ی И ۔ ǘ ی ی ی ǁی ی ʪ ۔ ی ی ی Ә ۔ ی ی И ی И ی ی ۔ ی ژ ۔ ی ی ی ی (ی ی ѡ ی ی ) ی ی ی۔(۷)

: یǟ ǘی ی ی یی ی: И ی ǐ ی ی ی ی۔ ی ǐ یٰ ͘ یǺ ی ͘ ی یی ʪی  ی ی۔

ی ی ی ۔ ی ی ی ی ی ʪ

ی

ǁ јǺ ی ی ی۔

ی ی ʪǡ

ی ی

ی Ϙ ی ی ی یǓ۔

ی ی ی۔(۸)

ی ʘ ی ی ی ݡ Ȫی ی ᘪ ی:

( ی ی ) ϡ ǐ یٰ () ی ی ی NJ ی ی ۔ ٰ ی ʘ ǘی ی ی یǘ ̪ ی ݡ ی ی ی ی یǘ ǘی ی ̐ ی ј ی یٰ ی ǐ ی ی ی ǘی ( ٰ ی یی) ی ی ǡ ی ی ی ی ی ی ی ۔ ی ی ی ۔ ی ی ۔ ѡ ی ی ǁی یѓ ی ی ی ی ی ی ی ی ۔ ی ᘪ ی ی یǟ () ۔ Ȫی ی یی ʪ ی ی Ә ۔ ی ی۔ ʘ ی ی ی ی ی ی۔(۹)

۲- ی: ی ی ی ǘ (/۲۵۴)

ی ! э ی ی ی۔

یی یٰ ی ی ی ی ی

ی یٰ ی И ی э ی ی ۔ یǘ ی ی ی ی ی:

ی ی (ی/۷)

э ی ʪ ی ی ǁ ј

ی ѡ ی ی ۔(۱۰)

۳- ی: (/۲۵۵)

ی Әی 䐪 یϓ

䐪 ی ی ی ی ( ) ی یٰ ی ( ) ʘ

ی ی ی:

: ی ی 䐪 ی ی ی ۔ ی ی ی۔(۱۱)

: ی:

یٰ ی 䐪 ی ی یǡ ی ی ی ی ی ی ی ی ی 䐪 ی ی ی ی ی ی ی۔ ی 䐪 ی ۔ ی ی ی ی ی ʪی۔ ی ی ی

ی

ی ǟ ی ی Ȫ

ی یٰ ی ی ی ѡ ی ی ی۔

ی ی :

ٰ ی ی یی ی ی ی ی ی یϓ 䐪 И ی ی ی ی یی ی ۔ ی И ی ۔ ی ی

ی ی

ی ی ی ʪ ǐ ǐ یǟ ی ǐ ی ی 捘 ی۔

یǟ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی یی ی یی ی ۔(۱۲)

۴- ی:

ی ی ی ی ی ی ی ی ٰ ی ی (/۲۶۷)

ی ! э ʪی یی ǁی ی ی ی ی ی ی ی ی ی э ǟ Ȫی ی ی ġ ј ی Ǔ۔

ی یی ǘی ی э ͘ ی ی э ی ی И ی ی ͘

ی ی ᘪ ی:

ی ͘ ی ǘی ی ی ( ی ) ̪ ی  ʪ۔ ی ی ی (ی ی) ی ۔ (۱۳)

۵- ی:

ی ی ی یʘ ٰ ی (/۲۷۱)

ǐ ј ی ی Ǎی ǐ ی ی ۔

یی ی ی ۔ ی Ȫی ی ی ۔ ی ی ی ی ی ی ی Ŀ

ی ی ی ی:

: ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ۔ ی ی ( ی ی ) ی ی ی ی ی ی ی ǘ ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی Ȫی ی ۔(۱۴)

: ی ی ی ی ی И ی ی ی Ҙ ی Ȫی ی۔ ی ی ی ی ی۔

ی ی :

: ی ی ی Ȫی ی ǟ ی ی ی یʡ Ȫی ی ی

ی ی ی ی ی ی ی ی ᘪ ی

ی ی ی ی ѡ ی ی یǐی ی یǐی ǟ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ј ی ʪ ی ی ۔

یی ی ی ی ی ј ۔ یی ی ǘ ی ی ی ۔(۱۵)

ی Ȫی ی ی:

ی ی ی ǐ ی ی Ȫی ی ی Ҙ ی ی ۔ ی ی ی ی ی یی ی۔ ی ی ی۔(۱۶)

۶- ی: ی ٰ ی (۲۷۳)

ی ی э Ԙ ۔

یǟ э И ی ی ʘ ی ی ͘

ی ی ی:

: ی ی:

یٰ ی ی ( ی ٰ ی(۲۷۳)) ی ی ی ی  ی ی ی ی (/۲۷۲)

э ی ی ی ۔

ی ی ʘ ی ی ی:

۱- یٰ ی ی ( ی ٰ ی(۲۷۳)) ی یی ʪی ǘ ی ی ی ی ی ی یی یٰ ی ی ی ی ی یٰ ی یی ۔

۲- یٰ ی (ی ی) ی ی ی ی ی ی ی:

ی ی ی (/۲۷۲)

э ی ی ی ۔

ی ی ی ۔ ی ی И ی ی ی ی ی э ی ʪ یٰ ی Ȫی ی ی ی ی ٰ ی(۲۷۳)

ی ی э Ԙ ۔

ی ی ی یǘ ی ی ی ی ی ǁی ی ۔ ی ی ی ۔(۱۷)

ی Ȫی ی NJی ی ᘪ :

( ی ٰ ی) ( ی Ә) ( ی ی ی) ی یی ی ی ی ʘ ǘی ی ی ʪ یی ی۔ ǟ ی ی ی ی ی ی یی ( Ȫی ) ǁ ی ۔

ی ی ی ی ی ی یی ȡ ǘ ۔

یی ی ی ی ی ی Ȫی یی ی ѡ ی ی ی ی ی ی یǟ ی (یی ) И ی ی ۔(۱۸)

۷- ی: ی ی ی ی (/۲۷۴)

э ی ǁ ی ی ǘ ی۔

ی э ǡ ی ی ی ی ی И ی ی ͘

ی ی ᘪ ی:

ی ی یی ی ی ی ی э ی Ȫی ی ی ی ی ی ی ی ی ی۔(۱۹)

۸- ی:

ی ی ی ی ی ی ی ǘ ی ی ی ی ٰ ی ی ی ی ی ٰ ی ی ی ی ی ی یی ی ی ی (/۲۸۲)

ی !  ی Ϫ ǡ ی ʘ ᘪ یǘ ی ᘪ ی ی ᘪ ᘪ ǡ ᘪ ی Әی ی ᘪ ی ǐ ی ی ی  ی Ә ۔

ی ی یی ی:

: (ی) (ی) ̪ ی ʪ ی ی ی ͘

ی ی ی ی ی:

۱- ی ی ј ی ی یی یա ی ۔ ی (ی) ی ی: (۱) ی یی Ϫ ۔ (۲) ی ی یی ی۔ یǟ ی Ԙ ی ی ی ی ی ی ʪ ی ʐ ی ی ی ی ی ی ی Ȫی ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی ی ی ۔(۲۰)

یی ϓ ᘪ یǟ ی ی ی ʪ (ی) ی ی ۔ ی

ی ی ی ی

ی (ǁی ) ی ی Ϫ () ی ʪǡ ی ی ی ی ی۔

ی ی ی

(ی ی ) Ȫ ی ی ʪ Ϫ ی ʪǓ۔(۲۱)

۲- (ی) И ی یǘ (ǘ) ی ی ی Ә ی (ǘ ی) ̪ Ә ی ی ی ی ی ۔

ی ی Ԙ ی (ی) (ی) ʪ ی ی ی ی ی Ԙ ی ʪ یǘ ی ی ی ی :

ی (/۸)

یی ی ی ی ۔

ی (ی) ی ی ی ی ѡ (ی) ѡ ی ǡ ی ی ǘ ی ی ی ۔ ی ی ی ѡ ی ی ۔(۲۲)

۳- И ی ی ی ی ی ( ) ی ی ی ی ی ی ی ی ی ʪ یǐی ۔ ǐ И ی ی ی ی ۔ ی ی ѡ ی ی ۔(۲۳)

۴- ی ی ۔ی: ی یی (ی ǁی 䘪 ی) یی (ی ǁ ʪ ) ی ی ی ۔(۲۴)

۵- ی ǘی ی ی یٰ :

Ƙ (/۳۰)

ی ѓ۔

ی: یی ی (/۳۸)

ی ǚ ǁ ۔

ی ی ی ی ۔(۲۵)

۶- ی ی ی ی Țǡ ی ی : یی ی ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی۔(۲۶)

۷- ی ی:

ی ی ی ی یɓ ی (ی ј ی) ۔ ی یی ی ی ی ی ی ۔ ٰ ǐ ی ( ی) ͘ ی ی ی ی ی ی ی (ی) ی ی ی ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی ی۔ ی ی ی ی ی Ԙ ی ی۔ ی ی ی ی ی۔(۲۷)

: ی ی ی (ی ) ی И ی ی ͘

ی  ی (ی) ی ی ی ی ی И ی۔ ی ٴ ی ی یϡ ی ی ی ی ی یی ۔ ٰ ǐ ی یی ی ی ʘ ی ی ی ʘ ی ی ʘ ی Ϫ ۔ ی ی ی یی ی۔ ی ی ی ی ی ۔(۲۸)

: (ی) ̪ ی ی ʪ ʪ () ی ی ͘

ی ی:

۱- ی ی ی ͘ یǐی (ی ی ) ی یјی یی ی ی یی ی ی ۔ ی ی ᘪ ۔(۲۹)

۲- ی ǘی ی ۔ ی ی ی ۔(۳۰)

: ی ᘪ ͘ ی ᘪ ی ی ̪ ی ی ʪی ی ی ی ͘

ی ی:

۱- ی ǘی ی ۔ ی ی ی ۔ ی ی ی ( ٰ) (ی) ۔ یی یٰ ǘ ی یی ی۔ ی ی ی یǘ : ٰ ی ( ی Ȫی ) ی ی یی ʪ ی ی یٰ ی یی ی۔ ی ی ی ی ی ی ʡ ޡ ی ͘ ی ی۔ ٰ ی ی ی ی И ǘ ی ǘی ی۔ یی ی ی ی ی ۔ ی ی ی ʪ ی ی یǐی ی Ԙ ʪ ی یǟ Ȫی ۔

ی ی ی Ȫی ǘی ی ی ᘪ ی ی:

(ی) ی (ی ) ی ی ی ی ی (ǘ) ی Иј ۔ ٰ ی ی ی ǘی ی ی ی ǘ (ی ی ی ) ی Ә ی ی ʪ۔ ی ی ی ی ی ۔

ی ی (/۱۴۸)

ی ی ی ی ǁ ی ȍǓ۔

ی: (/۱۴۸)

ی ۔

۲- ی ʘ ی۔ ی ی ی۔ ی ی ( ) ی (ی) ۔ ی یǘ ی ی :

Ș ݘ (/۳)

ǁ ǘ ј۔

ی ی ی ۔ ی ǘی ی یǟ ی ی ی ی ی ی ی ی ͘ یǐیǡ ی ǘی ی ی ی ی ʡ ی ی ی ی И ǘی ی یǘ یٰ ی ی ǐ ی ی ی یٰ ۔ ی ی ی ʡ ی ͘ ۔ ٰ ی ͘ ی ǘی ی۔ ی ǟ ی ǐ ی ی ی ی ی ی ی۔ ی ی ی یǐی ǘ ǘی ی ی ǘی ی ی ی ی ی ی ǡ ͘ ۔ ی ی ی ی ی ۔(۳۱)

۸- ی: ǘʡ ی (/۲۸۶)

ی یǡ ی یǓ۔

یǟ () ی ی ͘

ی ی:

: ی ی یǐیǡ ی ی (ی ی Ԙ) ی ی یǘ ی ی :

ی ی ( /۱۷)

ی ی ی ۔(۳۲)

: ی یی ی ی ʘ ی ی ییǟ یٰ یϪ ۔ یǟ ǡ ʘݡ ی ǘ ۔ ٰ ی (یی ی ی ی ) ی یǐی۔ ی ی ی ی ی ی ی ی ۔

ی ی ی ʘ ی ʘ ی ی ی ی ۔

ی ی ی ی ǁی ی ی ی ی ی ی ʘ ی ǘ ۔ ٰ ی ʘ ʘ ی ۔ ی ی Ȫی ی ی ی ی ی ۔ ی ی ǁ ی ی ی ی Ә ی ی ی ی ی ی۔(۳۳)

ی ǁی ی ی ᘪ ی:

یی ی ȓ ی ی ǘȓ ی یǐی ی ی ԓ (Ә) ی ʡ Ә یی ی ʘ ۔(۳۴)

* * *

ی

(۱) ی ۶/۵۲۱۔

(۲) ی ی۔

(۳) ی ی ی۔

(۴) ی ۲/۳۔

(۵) ی ۲/۶۰۱ ی ی یʺ ی ۲/۳۔

(۶) ی ی یʺ ی ۶/۵۲۱ ۳/۱۳ ی ۲/۶۰۳۔

(۷) ی ۲/۳۔

(۸) ی ۲/۳۰۶۔

(۹) ۳/۲۴۵ ی ۲/۳۔

(۱۰) ی یʺ ۳/۲۴۵ ی ۳/۴۔

(۱۱) ی ۸/۷-۹

(۱۲) ی ی۔

(۱۳) ی ی ی۔

(۱۴) ی یʺ ی ۷/۶۱ ی ۲/۶۹۱ ۱/۲۶۶ ی ۳/۴۴۔

(۱۵) ی ی۔

(۱۶) ی ۳/۴۴۔

(۱۷) ی ۷/۶۷۔

(۱۸) ی ی ی۔

(۱۹) ی ی یʺ ی ی ی۔

(۲۰) ی ۷/۱۱۷ ی ۲/۷۲۳ ۱/۲۷۰ ی ۳/۵۵۔

(۲۱) ۳/۹۸۔

(۲۲) ی ۷/۱۷ ی ی یʺ ی یʺ ۱/۲۷۰ ی ۳/۵۵۔

(۲۳) ی ی یʺ ۳/۹۸ ۱/۲۷۰ ی ۳/۵۵۔

(۲۴) ی ی یʡ ۳/۹۹۔

(۲۵) ی ۷/۱۱۷ ی ۲/۷۲۳۔

(۲۶) ی ۷/۷۱۱ ی ۲/۷۲۳۔

(۲۷) ی ۷/۱۱۷۔

(۲۸) ی ۷/۹۱ ی ی یʺ ۱/۲۷۰ ی ۳/۵۶۔

(۲۹) ۱/۲۷۰ ی ۳/۵۶۔

(۳۰) ی ی ی۔

(۳۱) ی ی یʺ ی ی یʺ ۱/۲۷۱ ی ۳/۵۶۔

(۳۲) ی: ی ی ی۔

(۳۳) ی: ی ی ی۔

(۳۴) ی ی یʺ یی۱/۵۸۶۔

***

---------------------------------

06-05 : 93 1430 2009