اجتماع ومعاشرت
احسان وتصوف
احوال وکوائف دارالعلوم ديوبند
اخلاق وآداب
ادارتی مضامین
اردو ادب
اسلامی تہذیب وتمدن
اسوہٴ نبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم
ایمانیات وعقائد
تاریخ اسلامی
تاریخ و سوانح
تاریخ ہند
تبصرہ وتعارف کتب
تعلیم وتربیت
حالات حاضرہ
حج و قربانی
حدیث واصول حدیث
حقوق ومعاملات
دعوت و تبلیغ
رد قادیانیت وتحفظ ختم نبوت
رسوم وبدعات
سیرت پاک صلی اللہ علیہ وسلم
شخصیات اور سوانحی خاکے
علوم و فنون
عیسائیت ویہودیت
غیر مقلدیت ولامذہبیت
فقہ واصول فقہ
فقہی احکام ومسائل
قرآنیات وعلوم القرآن
متفرقات
مدارس ومراکز اسلامیہ
مغربی تہذیب وسامراج
منظومات
میڈیا / ذرائع ابلاغ
نبیؐ ــــــفکری اوراجتہادی بصیرت کے چند جلوے
: مفتی شکیل منصور القاسمی
: ماہنامہ دارالعلوم ديوبند
ماہنامہ دارالعلوم ‏، شمارہ 3‏، جلد: 92 ‏، ربیع الاول 1429 ہجری مطابق مارچ 2008ء
: | شخصیات اور سوانحی خاکے | | تاریخ اسلامی |
یؐ ݘی ی ی

یؐ ݘی ی ی

: ی Ԙی ی ی

ی ی ی

 

ی یԐی ی ǐ ی ی ی یʓ ۔ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی ی ʪ ی ی ی ʪǡ ․

ی ی ی۔ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ǁ یی Ԙ ی ی ۔  ی ی ی ϐی ی یی ی ی۔  ی ی ی ی ی ی ی یǟ ی ی  ی ٰی ی ی ی ی ی ی ی یѡ ͘ ی یʓ ǁی یی یی ی یی ی ی ǁ یی ፘ јی ی ̐ ی ی ʪ Ә ی ǁ ی ی ی ۔

ی Ә ی ی یی ی ی:

(۱) ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی ی یی ͘ ی۔ ی ͡ ޡ ی ی ͘۔

(۲) ی Ә ی ی ی ی یی ͘ ی ی ی یی ی ی ی ی ی ی ی ϡ ޡ ͘ ی ی یی ј ͘ ی ی ی ی ی ی ی ݘی ی ی ی ی ی ی ی ی ݘ ی ی ی ͘ Әی۔ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی  ی ی ǁ ی ی ی јی ǘ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ʘ ی Ә۔ ی ی ی ی ʪ  ی ی ی ǐ ی ی ۔

ی ی ی

ی ی ی  ی ی ی ʪ ی ی یǟ ۔ ی یǟ ی ۔(۱)

ی ی ی ی ی ی ی :

() ی  ی ی ی

()  ی ی ی ʪ

ی ی ی ی ی  ی ی ی یی ی ی ۔

ی ی ی: یٰ ی ی ی ی۔(۲)

ی Ȫی یی ی: ی یٰ ی ی ړ (۳)

ی ی  ی ی ی ی Ȫی ی ی ی ی یی ۔ ی ی ی 䘪 ی  ی ی ی ی Ȫی ی ۔(۴) ی Țی ی ی  ی ی یی ی ǁ ʪ ی ی ǁ ی ی ی ی ی ی ی ͘ ی۔ ی Ә ی یی ی ی ی ی ی ی Ȫی  ی ۔ ی ی ی ی ی ۔

ی ی یی ی ی ی  ی ی ی Ȫی ی ی ی ʪ ی  ی ی ʪ ی ی ی  ی ی ی ی ی ǐ ѓ ی ی ی  ی ی ی ی ی۔

ی ی ی: ی ی ی یی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی (۵)

 ی ی ݘ ʪ

(۱) ی ی ی ی یٰ ی ی ی ی: ی ی ѓ ѡ ی ی ی ی ی ی ݘ ј ی ی ی ی یǓ

ی ی یʡ ݘ ͘ یǐی ۔ ی ی ی ی Ț Ә ٰ ی ǘ ی ݘ ͘ ی  ی ی Ȫی ی ی ی  ی ی Ȫی ۔(۶)

(۲) ی ی ی ی ی ی ی ی ی ǘ ی ی یٰ ی ǘ ی ی ی ǘ یǟ ی ی  ی ی ʪ ی (۷)

ی ǘ ی ݓ ی Ȫی ی ی  ی ی ی ی Ȫی ʪ ی ی ی ی ی یی ی Ȫی ی ٰ ی  ی ی ی ی ی ʪ ی ی ی Ȫی  ی ی ی ʪ۔(۸)

(۳) ٰ Ә ی ی(۹)

ی ی ی ʪ ی ی  ی ی یی ی ی۔ ی یی ی ی۔ Ș ی ی ی ʪی ی یی ی Ș ی ی ی ʪی یی ی ی Ȫی یی ʪی۔ ی ی ی ی ی ی ǁی ی ی Ș ی۔ یی ی ی ی۔ ی  ی یٰ ی ی ی ی ی ی И ی ی ی یǐی  ی ی۔ ی ǘ ی: : ی ی ی ی ی ی ͘ ی  ی ی ی ʪ۔ : ی  ی ی ی ی ی ʪ۔ ی ی ی Ȫی  ʪ۔ ی ی ʘ ʪ ی ی ѡ ی ی ی ی ی ی ی یی ی ѐی ʪی۔

ی ی: ی ی ی ی ی ی͘ ی ی ی ی ی(۱۰)

(۴) ی ی  ی ی ی: ٰ یٰ ٰی ی یɡ ی ی ی ی

ی ی: ی !  ی ی ی ѓ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی: ѓ ی  ی ی ѓ ی ی ی ی ی ی  ی ی ی ʪ۔ ی ی ی ی ͘(۱۱)

(۵) ی ǁ ی ی ی ʪی۔ ی ی ی ی ʪی۔ ی ی ی: ی ی  ی ی ی: (۱۲)

 ی Ȫی ی ی  ی ی ی ی ی ی ی ј  ی ی ʪ۔ ǐ  ی ی ی ۔

И ی ی  ی ی ی ʪ  ی ی یی یی ی ی ی ۔ ی ی ی ی ی ی ی  ی ی ی ۔

یی ی  ی ی

(۱) ی ی ی یǟ  ی ی یǡ ی ی ی ی ی ی ی  ی ی ی ! ی ی ǡ  ی ی  یی ǡ  ی ی ی ی ی ی ی ۔ ǐ ی ֐ی ی ی ј! ی ی ی ی۔ ی ی ی: ی ٰ (۱۳)  ی ی ی ی ǁ یǐیǡ ی  ی ʪ۔

(۲)  ی ی ی ی ی ј ی ی ی ی  ی ی ی۔ ی ی ی ی ی  ی ی ی(۱۴) ی ی  ی ی ʪ۔

(۳)  ی ی ǘ ی ی ی ی ʪ ی  ی ی јی ی ی ی ی ی یǡ ی: ٰی ی  ی ی ی ʪ۔(۱۵)

ی ی  ی ی

(۱) ی ی ی  ی ی ǁی ی ̐ ی ی ʪی ی ی ̐ ی- ی ̐ ی  ی ی ی ʪ۔(۱۶)

(۲) ی ی  ی ی ی ی ʪ  ʪ۔

(۳) ٴ ی ی ی ی  ی ی ی ʪ ی ی ی ی- ی  ی ی ی ی۔(۱۷)

(۴) ٴ ی ی ی  ی۔ ی  ʪ۔ ی  ی ی ی ی ی ی ʪی۔(۱۸)

(۵) ٴ ی ی یی ی ی ی ̪ ی یԘ ی ʪی۔ ی  ی ی ʪ۔(۱۹)

(۶) ٴ ی ی  ی ی ی ی ی ی یی ʪی ۔ ی  ی ی ʪ۔(۲۰)

ی ی  ی ی

(۱) ی  ی ی ǁی یی ͘ ی ʪ ی ی ی ʪی۔(۲۱) ی  ی ی ʪ۔

(۲) ی ی یی ی ی ی Ԙی ی  ی ی ی: ی یی یی ی(۲۲) ی ی  ی ی ʪ۔

ی  ی ی

(۱) یی ی  ی ی ی ی  ی ی ʪ۔ ی ی ی ی ی ی ʪی۔(۲۳)

(۲) ی ی  ی ی ʪ ۱۶ ی ۱۷ ی Ϫی ј  ی ی ی ی  ی ی ی ʪی  ی ی: یٰ ی  ی ی ی ی ی ʪ۔(۲۴)

(۳) ی ی  ی ی ǁ ʪی ی ی۔ ی  ʪ۔(۲۵)

(۴) ی ی  ی ی ʪ ᘚیǟ ј ی ی ی  ی ی ی۔(۲۶) ǐ ј ͘  ی ی ۔

(۵) ی ی ی ی  ی ی ی ʪ۔ ی  ی ی ʪ۔(۲۷)

(۶)  ی ی ی ʪ (۲۸)

ٰ یٰ: ی ی ی јی  ی ی ǁ ی  ی ی ʪ۔

И ی ی  ی ی ی ی ی ی۔  ی ی ی ی ی ۔  ی ی ی ی ۔

ǐ  ی ی ی ٰی ی ی ی  ی ی ی ی ی ی ی ʪی ی  ی ی ی ǁ ی ۔

 ی ی ͘

 ی ی ی ی ی  ی ی ǁ ی ʐی ی ʪ ی  ی ی Ȫی ی ی یی  ی ی ǁ ی ʪ Ș ی ی  ی ی ی Ȫی ی ۔ ی ی ј ی ی ی ی ی ی ʪی۔ ی ی ی ی ۔  ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ٰ 䘓 ی Ә Ș Ǔ ۔

(۲) ی ی ی ј ی ی  ی ی ی ʪی۔

(۳) ی ی یٴ ی ی ی ٰیٰ ٰ (۲۹)

 ی ی ی ی ی ی ی ۔  ی ی ی ی ј ʪ۔(۳۰)

ی ی

ی ی ی ی ی Ȫی ی  ی ی ی ی ی ʪ ی ی ی ی ی  ی ی ی ی ی ʪی ی ی Ȫی ی ʪ ǁ ی ی ی۔ ی ی ی Ȫی ی ی ی:

(۱) ی ی ی ی ی ی ی ʪǘ ی ͘ ی ی ی ی

 ی ی ی ی  ی ی ʪ۔  ی ی  ی ی ی ی ی ی: ͘ ی ͘ ٰ ()

(۲) ٴ ǁی  ی ی ی ʪ یی Ϙ ѡ ی ی یɓ یی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی۔ Ș ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی  ی ی  ی ی ی ی Ȫی Ȫ ی ۔ ی  ی ی Ȫی Ȫی ی ی۔

(۳) ی ی ی ی ٴ ی ی ϐ ی ٴ ی ی ی ی Ȫی ی ʪ۔ ی ʪǡ  ی ی ۔

ی ʪ  ی ی ی ϐی ی ʪ۔ ی Ȫی ی  ی ی ی ی ی ی ی   ی ی ی یǡ :

(۱)ی ی ی ی ی ی ی ی ی ʪ Ә۔ ی ی ی ی ی یی ی ی۔ ی ی ی ی ی ی۔ ی ی ʪ ی ی Әی ی ی ی ۔  ی ی ǡ  ی ی ی یی ی ی ی ی ی  ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ʪی۔

(۲) ٴ ی ی ی ی ی ʪی ی ی ʪ  ی ی ǁ ʪی ی۔  ی ی  ی ی 捪 ǁǘی ی ی ʪی ی ی: ی ی Ә ٰ Ș ی  ی ی ی ۔(۳۱) ی ی ی ی۔

(۳) ی ی ǘ Ȫی Ȫی ی ی ʪ یٴ  ی ی ی ی ی ٰ ی ٰ ی ٰ(۳۲) ǐ  ی ی  ی ی ی ی ی ی  ی ی И ی ی ۔

ی ی ی ی ی ی یی ፘ ی ی ی ی ی Ә۔ یی ی ی ی ی ʘ ی ی ј ی ی ی ی ی Ӂǟ ی ی ј ی ی ی ۔

ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ؓ ۔ ی ᘪ ی ی ی ʘ ی ی۔(۳۳)

ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی یی ی ی ی ی ی ی ۔

$ $ $

:

(۱) ͘ ی ۴/۱۶۵ ۲/۳۶۱ ییی ۴/۱۸۳۔

(۲) ی ۳/۹۲۶ ی ی ۳/۱۹۴۔

(۳) ی ی ۳/۱۹۴۔ (۴) ۲۵۵۔

(۵) ی ۲/۹۱۔ (۶) ͘ ی ۴/۱۶۵۔

(۷) ی ی ی ۱۰/۲۰۰-۲۰۱۔ (۸) ۵۳۔

(۹) ۶۸۔ (۱۰) ی ی ۱۶/۷۴۔

(۱۱) ی ۴/۴۹۔ (۱۲) ی ۳/۴۳۹۔

(۱۳) ۸۷۔ (۱۴) ی ی ۱۰/۱۹۰۔

(۱۵) ۸۸ ۔ (۱۶) ی ۲/۲۷۲۔

(۱۷) ی ۳/۶۴-۶۷۔ (۱۸) ۹۴۔

(۱۹) ی ۴/۱۰۴۔ (۲۰) ۹۶۔

(۲۱) ͘ ی ی ۲/۲۰۱۔ (۲۲) ی ی

(۲۳) ی ۲/۷۷-۸۲۔ (۲۴) ی ۲/۲۵۷۔

(۲۵) ی ۱/۴۸۶۔ (۲۶) ۔

(۲۷) ی ی ۱۶/۱۴۶۔ (۲۸) ی ۸/۳۳۷-۳۳۹۔

(۲۹) ی ی ۱۶/۷۳ ͘ ۴/۲۱۶۔ (۳۰) ی ۵۲۷۔

(۳۱) ۱/۱۴۱۔ (۳۲) ۲/۵۰۵۔

(۳۳) ۳/۹۷۔

$ $ $

---------------------------------

3 : 92 ی 1429 ی э 2008