اجتماع ومعاشرت
احسان وتصوف
احوال وکوائف دارالعلوم ديوبند
اخلاق وآداب
ادارتی مضامین
اردو ادب
اسلامی تہذیب وتمدن
اسوہٴ نبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم
ایمانیات وعقائد
تاریخ اسلامی
تاریخ و سوانح
تاریخ ہند
تبصرہ وتعارف کتب
تعلیم وتربیت
حالات حاضرہ
حج و قربانی
حدیث واصول حدیث
حقوق ومعاملات
دعوت و تبلیغ
رد قادیانیت وتحفظ ختم نبوت
رسوم وبدعات
سیرت پاک صلی اللہ علیہ وسلم
شخصیات اور سوانحی خاکے
علوم و فنون
عیسائیت ویہودیت
غیر مقلدیت ولامذہبیت
فقہ واصول فقہ
فقہی احکام ومسائل
قرآنیات وعلوم القرآن
متفرقات
مدارس ومراکز اسلامیہ
مغربی تہذیب وسامراج
منظومات
میڈیا / ذرائع ابلاغ
ہجرتِ حبشہ مسلم اقلیت کے لیے اسوہ
: پروفیسر ڈاکٹر محمد مسعود عالم قاسمی
: ماہنامہ دارالعلوم ديوبند
ماہنامہ دارالعلوم ‏، شمارہ 2‏، جلد: 92 ‏، صفرالمظفر 1429 ہجری مطابق فروری 2008ء
: | تاریخ اسلامی |
ی ی

 

ی ی

 

: ی ǘ ی

یی ییӊی ی

 

ی ی ی ϐی ی ی ی ی Țی ی ی ۔ ی ی Ȫی ی ی Ȫی ۔ ی ی ǟ ی ی ǁ ی ی ی ǁی ϐی ی ی ی ی ۔ ǐ ی Ȫ ǡ ی ǁی ی یی Ȫی ی Ȫی ۔

ی ی Țی ی ی ی ǟ ی ͘ ǘی ی ۔ ǘی ی ی ͘ Ȫی ی ی ۔ ی ی ǟ ی ی ی ͘ ʪی ی ͘ ی ی ̐ ǟ ی۔ Ȫʡ یǡ Ӂی ی۔ ی ǟ ی ǟ ǘ ǟ ی ی ی ی ی ǟ ی ی۔ ی ی ی ӊییǡ ǁ ی Ȫی ی ǟ ی ی ی ی ی ی ی ی۔ ی ی ی یی ی یی Ԙ ۔ 柡 ͘ ی ی یǟ ی۔ ǁ ی ǟ ی ی ی ی ǟ ǁ ی یی ی Ȫی ی ۔ یی ϐی ϐی ی ی ј ǁ ی ј ۔

ی ǟ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ʪ ی ی ی ǐ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ϐی ی ی јی ی Ԙ  ی ͘ ʪ ی ی ی Ț ی ی ی Ә۔

ی ی ϐی ی ی ͘ ی ʘی ی یی ی ی ʘی یی ی ی ۔

ی ی Ԙ ی ی ی ϐیǟ ی ی ǁی ǁی ی јی ی ی ی ی ی یی ی ی ی ی ی ϐی ی ۔ ی ی ј ی ی ǐی ۔

ی ی ی ی ϐی ی ی ی ی ی ی ی Ә ۔ ۶۱۵/ یی ی ی ʪی ی ǁی ی ی ی ی ی ی ۷ ی ی ۔ ی ی ی ی ۔

ی ی ی ی۔ ی ی ϐی ی ی ی ʪ ی ی ی ی ی ی ۔ ی یی ی ی ی ʘیی ی ی ی Ә ی Ә ی۔

ی ی ی ی ی ǘ ی ی ی ۔ ی ․(۱) ی یی ۔

ی ی ʪی۔ ی ی ی ی ی ی Ԙ ʪ ی ی ی ی ی ی ی柡 یی ی ی 捘 ʪǡ ی ی ی ʪی۔ ی ی ی ی ی ̪ ی ۔

ی ی ʪی ی ی ی ی ǁ ʪǡ یϘǡ ی э ǡ Ȫ ی ј Ϫ ی ی ی ʁی ی ی یǡ ی ی јǡ ی ی ی ۔(۲)

ی ی ی ی ی ی ی ʪ ǁ ʪی ی ͘ ی۔ ی ʪ ǟ ی ǁ یǟ یǿ ی ی ی ʪ ی ǁ ̪ یی ی ۔ ی ی ی ی ی ʪی  ی ی ی ی ͘ ʪ ی ی  Ȫی ʪ یٰ ی ی ی ʪ ǘ ی ی ی ی ی ј ی ǁ ۔(۳)  ی ی ǁ ʪی ی ͘ ی یǡ ی ǟ ͘ǟ ʪǡ  ی ی ی ی ی ی ǟ ʪی Ԙ ی ی ʪ۔ ی ʪی ی ۔

ی

ی ی ی (۴)

! ǁ ی ǁ ی ǡ Ȫی ی ی ی یی یی ی ی۔

ی ی Ȫی ʪی ی ی ی ʪی ǟ ј ی ی ǁ ی ی ј Ț ۔

ǘ ی ی ی ی ی NJی۔ ǐэ Ȫی јی یی ʪی ǟ ͘ǟ ʪ۔ ی ʪǡ ǟ ی ǁ ʪ۔ ی ی ǁ ʪی ی:

ی ی ی ی ی ی ٰ ی(۵)

( ی ġ ǟ ی یǟ ی ی ǡ Ӎی ی ی یٰ ی ی )

ی ی ی ی ʪ  ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی ʪی Ȫی ی ی ی ی Әی ۔ ی ǘ ی ی ی ۔

ی ی ی ͘ ʪ۔  ی ی ی ʪ ی ی Ȫی ی ʪ۔

ی ی ی ی ی Ȫی ʪ ی ی ی ی ی ј ǁ Ȫی ʪ۔ ی ی ǘ ی Ȫی ی ʪ ی ی۔ ی ی یя ی ǁ ی Ȫی ی ϐی ی ʪǡ  ی ی ی ᘪǡ ی ی ʪ :

ی ǁ Ȫی  Ȫی ʪ ی ی  ی ی ی ی۔(۶)

ی ᘪ ʪ ی ǁ ی ی ʪ ی ᘪ ʪ:

ی ی ی ی ی

ی

ی

ی یی ی

ٰ Ϙ

ی Ș

ی ی

ی ی (۷)

̪ ی ی ی ی ی ј ǡ ی ʪی ی یǡ ی ј ی یǿ ی   ی ی  ی ی ی ی Әǡ یٰ  ی ی ی۔  ی Ȫی NJ ی۔

ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ۔ ی ی ͘ ی ی ʪی ی ۔ ی ی ی ʪی ی:

(۱) (۲) ی ی ی

(۳) (۴) ی

(۵) ی (۶) ی یی

(۷) ی (۸)

(۹) ی یی (۱۰)

(۱۱) ی (۱۲) ی یی ییٰ ی

(۱۳) ی ی (۱۴) ی ی ی

(۱۵) ی یی (۱۶) ۔(۸)

ی ی ی ی ʪی۔ ی ی ی ی ѐ ی یǟ ی ۔ ی ی ی ی ʘ یǟ Ǎی ʪی ٰ ǘ ǁ ۔(۹)

ی ی ی ی ی۔ ی ʪ ی ی ی ی ی ی ۔ یǟ ˜ ʪی۔ ی ǁ ی ی ی ۔(۱۰) ی ی ی ی۔ ی ی ی ی ی ی ۸۳ ۱۸ ی یی ۱۰۱ ی ی ۔(۱۱)

ی ی ǁ یǟ ی ی ی ʪ ی Ә ی ی ǁ ۔

ی ʪǡ ی ی ی ی۔ ی ی ی ʪی۔ ی ی ی ی ی ی ǁ ی ۔ یی ی ی ی ی ј:

ǁ ی ی  ی  ی  ی ی ی ی ی ی ی ی ۔ ی ѐ ی  ی Ȫی  ی ی ی с ی ی ی ی ی ی ی ی۔(۱۲)

ی ی ǁی ی ی ی ۔ ی Ȫی ی ی ی ی ی ی ی ʪ ی ʪ ֐ی ی ی ی Әǡ ی ی ی ی یی ی ی ی ی ğ ی 捪 ǐ ی ی ی ی ǁ Ȫی ǐ ی ی ی ѐ ی ǡ ۔(۱۳)

ی یی ی ʪی ی ی ی ʪ ی ʪǡ Ԙ ی ی ʪǡ ی ی ی ʪی ی ی ی ی ی  ی ی ی ͘ ی ی ی Ԙ ی Әی ی ی ی ی ی ی ʪ ʪ۔ ʪ ی ی ی ی ʪ۔(۱۴) ǁی ʪǡ ی ʪ ǁ ی ی ی ی ی ی Ȫی ۔(۱۵)

ی ʪ ی ۔

ی ی 捘 ʪ ی ی ی ی ʪ ٰ ʪ ی ی ی ٰ ی ی ǁ ی ی۔

ی ی ی ی Ȫ ی ی ј ی ی ی ی ǁ ی ی ی ی۔

(۱) ی ی ی ǁ Ȫǐ ی ǐ ی ی ǁ ی ۔

ی ی ی ی ی ی۔

(۲) ی ی ј Ȫǐ ی ǐ ی ی ی ۔

ی ی ی ی Ȫی ی ی۔

(۳) ی ی Ȫǐ ی ǐ ی ی ی ی۔

ی ی ی ی Ȫی ی Ȫǐ۔(۱۶)

ی ی ی ی ی ی NJ ʪ ǁی ʪ ی ی ی ی ی ی یی یǡ Ȫی ی ی ی ی ی ی ی ǁی ǡ ی ی ی ی ۔

ی ǁ یی ی ی ی ی ی ی ʪ ی ۔

! ی ی ʪ ی ʪ ʪ Ϙی ʘ ʪ ʪ ی ʪ ی ʪǡ ی ی ʪ ی ی Ȫی ȡ Ӎی ǘی ی۔

ی ی ی ی ی ʪ ی ی ʪ ی ی Ӎ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی۔

ی Ϙی ̪ی یی ǘ ۔ ی ͘ ی ی ی ی ҡ Ҙٰ ی ͘ ی۔ ی ی ی ی ی ͘ ی ی یی ی ی ی ی ј یǡ ǡ ̪۔

! یی ʪ ی ی ی ی ی э یǡ ی ی ی ǘ ی ی ی ی ی ̪ی۔ یǡ یǡ ی Ȫ ی ی ј ی  ی ی  ی ی  ی یی ی ی ی  یǟ ۔(۱۷)

ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ͘ ی ی ۔

ی ی ǟ ی ی ی ј ی ی۔ ی ی ی یϡ ǟ Ϫ یǡ ی ی ی ی ی ǚی ی ی ǁ ی Ȫی ی ی ی ی ʪ ی ی ی۔ ی ی ی Ȫی ʪ ی ی ی۔

ی ییٰ ی Ԙ ɡ ٰ یǓ(۱۸)

( Ԙ ی ی ی ییٰ ی ی ی э ی یǁیǟ ی۔ ی ǁ ی ѐ ی ی Ә۔)

ی ѐ ی ی ǐ ی ی ی ̚ NJ ј ی ۔ ی ̪ی ی ǐэ Ϫ ی ی ی Ȫی ی ی ğ ی ییٰ یی ̪ ی۔(۱۹)

ǐ ǡ ی ی ی ی ی ی۔ ی ی ۔ 捪 ییٰ ی ی ی ј ی ی ی ʪی ј ی ی ی ʪ ی ی ʪ ی ی ی ی۔ ی ی ی یی Ȫ ی ی ۔

ی ی ʪ ی ی ی ǁ ی ی ی Ȫی ی ی ی ی۔

ی ی ی ی ʪ ی ی ی ʪǓ(۲۰) ی ی ی ی ᘚی NJی ییٰ ᘚی Ȫی ʪ ی ی Ә ی ϐی یی ۔(۲۱)

ی ی Ȫی ᘪ ی ی ی ی ی ی ʪی ی ی ی Ȑ ʪ۔(۲۲) ی ی ۷ ی ی ǘ ی ی ᘪ ی ی۔(۲۳) ی ی ی ی Ȫی И ی ی ǐ ی ی یǟ ی ی ی ی ی ی ی یǟ NJ۔(۲۴)

ی ی ی ʪ ی ʪ۔ ی ۱۵ ʘ ی ی ۔ ǟ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ϐی ۔ ی ی ی ʪ ی ی ی ی ʪی ی ی ی ی ʪی ی ی ʪǡ ی ی ʪ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی Ԙ ی ی۔(۲۵) ǟ Ȫی ʪ ی ʪ۔ ی ʘ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی یی ی ʪ ی ی۔

ی ی ی:

ٰ یٰ ی ی ی ی (۲۶)

ی ی ی ۔

ی ی ی ی ʪی ی ǘ ی ی И ʪ:

(۱) ی (۲) Ӎی (۳) ی (۴) ی (۵) ی Ǎ (۶) ی (۷) یی ی (۸) Ϙی ی (۹) ̪ی ی (۱۰) یی ی (۱۱) ی ی (۱۲) (۱۳) Ҙٰ ی (۱۴) ј۔

ی ی ȡ ی ی ۔ یی یی ی ی ی ۔

ی ی ی ی Ϫ ی ی ی یی ی ی۔ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی Ϫ ۔ یǡ ی ی ی ی۔ ی یی ی ی ی یی ʪی ی 捘ی ʪی ی ی ᘪ ی ی ی۔ ٰ ј Ȫی ی۔ ۷ ی ی ی ʪ ǁی ی ј ی ǘ Ȫی ی۔ ǘ ی ی ی ȍی ǁی ی ی ј Ȫی Țی۔(۲۷)

ی ی Ȫی ی ی یی ی ʪی ی ی ѐی ی ی ی ی ی ʪ۔(۲۸)

ی ی ی ی ی:

(۱) ǟ ی ی ی ی ی Ȫی 柡 یی ی ی یی ϐی ی ۔

(۲) ی ی ʡ ͘ʡی ی ǁ ی ی ͘ ی ی ی۔ ی ی ی ʪیی ѐ ۔

(۳) ی ی ی ی ی ی ğ ј ی یی ی ʪ۔

(۴) ی ی ǁ ی ǁ ی ی ی ی ی یی ی ʪ۔

(۵) ی ی ǟ ی ی یی ی یی ی ۔ ی ی ی ی ی ی ȍ یی ی ی ی ی یی ی ی ۔

(۶) ǟ Ȫی ی ޡ ی ی ی ǁ ی ی Ȫی ی ی ی ی ی ی ی یی ۔

(۷) ǁ ݡ ی ϐی ی ǘ ی ی ۔ ی ی ی ی ̪ی۔ ی ی ی یی ۔

(۸) ȡ یی ی ی ی ǘ ی ۔ ی ی ی ی ی ی ۔

(۹) ǐ ی ی ی ی یی ی ی ʘ ی ی یǘ ی ۔

(۱۰) ی ی ǁ ی ی۔

ی ǟ ͘ ǘی ی ی ǟ ی ی یی ی ی ی ϐی Ә ی۔

ی Ә ی ǁ ییی Ә ی۔

$ $ $

(۱) ی ی ی

(۲) ی ی ۱:۳۳۹ ݘ ۱۹۸۱/

(۳) ی ی یی ۲۳۵۹ ی

(۴) ی یѡ ی ی ۴ ۵۸۵ ( ی) ی ۱۹۹۰/

(۵) ی ی ۱۳۵۶ (۶) ی Ȫ ѡ ۶۳ ی ی ۱۹۹۷/

(۷) ی ی ۱ ۳۵۶ (۸) ی ۳۵۳ ی یی ی ۷۱۴۳

(۹) ϡ ی ۱۲۰۴ ی ۱۹۶۰/ (۱۰) ی ۲۰۶

(۱۱) ی ی یی ی ی ۱ ۲۵۹ ʡ ی ی ۱۳۵۳

(۱۲) ی ی ۱۳۵۸ ی ی ی ۱۸۲ ی ی ۱۳۲۰

(۱۳) ی ی یی ی ۱۷۴۰ ۲ ۳۵۶ ی ۱۹۹۵/

(۱۴) ی یی ۱ ۲۳۷ (۱۵) ی ی ۱ ۳۵۸

(۱۶) ۱ :۸۰ (۱۷) ی ی ۱ ۳۵۹ ی یی ی ۱۷۴۰

(۱۸) ی ی ۱۳۵۹ (۱۹) ی ۳۶۰ (۲۰) ی (۲۱) ی

(۲۲) ی ۱۲۵۹ (۲۳) یٰ ۱۲۰۷

(۲۴) ی ۴۴۰۰ ۴ ۲۴۶

(۲۵) ۱۸۱ (۲۶) ی ی ϡ۳۶۰

(۲۷) ی ۲۸۵ (۲۸) Ȫ ѡ۲۰۸

$ $ $

---------------------------------

2 : 92 1429 ی ی 2008