اجتماع ومعاشرت
احسان وتصوف
احوال وکوائف دارالعلوم ديوبند
اخلاق وآداب
ادارتی مضامین
اردو ادب
اسلامی تہذیب وتمدن
اسوہٴ نبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم
ایمانیات وعقائد
تاریخ اسلامی
تاریخ و سوانح
تاریخ ہند
تبصرہ وتعارف کتب
تعلیم وتربیت
حالات حاضرہ
حج و قربانی
حدیث واصول حدیث
حقوق ومعاملات
دعوت و تبلیغ
رد قادیانیت وتحفظ ختم نبوت
رسوم وبدعات
سیرت پاک صلی اللہ علیہ وسلم
شخصیات اور سوانحی خاکے
علوم و فنون
عیسائیت ویہودیت
غیر مقلدیت ولامذہبیت
فقہ واصول فقہ
فقہی احکام ومسائل
قرآنیات وعلوم القرآن
متفرقات
مدارس ومراکز اسلامیہ
مغربی تہذیب وسامراج
منظومات
میڈیا / ذرائع ابلاغ
بدیہیات قرآن حکمتیں اور فائدے (سورہ بقرہ)
: مولانا محمد عارف جمیل اعظمی
: ماہنامہ دارالعلوم ديوبند
ماہنامہ دارالعلوم ‏، شمارہ3، جلد: 91 ‏، صفر 1428 ہجری مطابق مارچ2007ء
: | قرآنیات وعلوم القرآن |
یی

یی

͘ی

( )

: ی ј ی

 

(۱) ی: ( یٴ ی ی ٰ ی ی) (:۷۵)

ی ! ј ی ی ʡ ی ی ʪ ʪ ǘ ʪ Ә ̪ ʪ

ی () ( ی) ی ی ( ی) И ی ی ͘

ی ی NJ Ә ی ᘪ :

: یٰ ی ̪ ی ی ی ی ی ʪ ی یٰ ی ی ۔

: یٰ ی ̪ ی ی ʪ ی ј یٰ ی ۔ ̪ ی ی ی ی ی ی ی یی ی ۔ э  ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی јی ی ی ی ی ی ی ی ی ی۔(۱)

(۲) ی : ی ی ی یی ی: ٰ ی ی ی یی ی ی) (:۷۹)

ی ᘪ ی ǁ ʪ ی ی: ی ی ǘ ی ʪ ی ǁ ʪ ᘪ ی ǁی ی ۔

ی ی ̐ یی ی:

۱- ی ᘪ ʪ ی (یی) И ی ی ͘

ی ی ی:

: ی ǘی ی ی  ی ی ی ᘪ ی ی ی ᘪ ی Ȫی ی ی ᘪ ی ی ᘪ ͘ ی یǘ ی ی ی  ی ی ᘪ۔ یی  ی ی ᘪ ͘ یǺ ی  ی ی ی ی ʪ ی ᘪǁ ۔ ی : ( یی ) (:۴۸) ( 恚 ʪ ی ȡ ᘪ ʪ ǁ ʪ Ԙ ی ی ̪抪)۔

ǘی ی ی ی ی : یی ی ( ی ǚ ǁ ۔

ی ی: ی ( ی ǁ )

ی : یی ی ǁی 䘪 ی ی ی۔

И ی ǘی ی ی ی Ȫی ۔ ی ی ѡ ی ی Ијی ۔(۲)

: ی ی ی ی ی ی ی ی ͘ ی ی ǁ ʪ ی۔ ی ی ی (۳)

: : یی И ی ǁی ی ی ی ۔

ی :

ی ی ی ی ی ʪ ی ی ی ی ٰ ی ǡ ǐ ۔ ی Әی : ǁ ʪ ᘪ ʪ ی ۔ ی ی ی ʡ ی ی ی ی ǐ ( ی ٰ) ی ǁ ʪ ی ی Ȫی Ș ی ی ی ۔(۴)

ی: ی یی ی یی ی ᘪ ی ی ی ی ی ی ی ی ی : (ی ٰ) ی ǁ ی ی ی ی۔(۵)

۲- ی ی ی Ș И ی ʪ ی ی ͘

ی ی NJی ی ᘪ :

ی یی ی ᘪ ی ᘪ ی Ț ی Ȫی ی ی ی ی ʪ ی Ә ʪ ی ی ی ی ی ی۔ ی یٰ ی۔ ی Ȫی ᘪ ۔(۶)

(۳) یٰ ی: ( ی ی ) (:۸۳)

ѐ ʪ ی ی ۔

یǟ ی ֓ ی ی Иѡ И ی ی ͘

ی ی ی:

: ی ǘی ی ی ی۔ ی ǘیی ۔

: ی ֓ ی ٰ ʘ ی ی یی ۔

: ی ی ی ی۔ ی ǁ ی ѐ ی ی ی ی ۔(۷) (ی۱/۴۶۴)

(۴) یٰ : ( ٰ ی ی ی ٰ ی ی) (: ۸۹)

ی ȡ ی Ӎ ی ʪ ѡ ј ʪ ی ѓ۔

یǟ یی ( ٰ ) ی ی ( ) ʪ () ی ی ͘

ی ی:

ʪ (یی ی ی : ی ی ی ) ϡ (ی Ǔ ی) ی ی ۔ ی ی ی ی ی ی یی ʪ۔ ی ʘѡ ی ی ی ۔ یٰ ی: ( ی ی ی ی ی ) ( :۱۸۸)

ی ǁ ی ی ی ی ̪ ی ǘ

ی ی: یϘ (:۳۵)

ی ی ی یǟ ۔

یǟ И ی ǟ ی Ȫی ی ی ʪی۔(۸)

(۵) یٰ : ی ی (ی:۹۰)

Ǔ۔

ی یی ی ی ȓ ی ی ͘

ی ی ی:

۱- ی ی ʪ ی ی ی ʪی ی یٰ ی с И ی۔(۹)

۲- ی ی ی ی ی Ȫی Ȫی Ә۔ یٰ ی ی ј ی ی ی ی ǘ ی ی ی Ә ʪ NJ ی ی ی Ϙی ی Ә ی ی ی ی ی ی ی ی ی ʘ ی ی ϡ ی ǘ ی ی ۔ ی э ی ی ی ی ٰی ǘ ј ی ǟ ی ی ی ی ی ۔ ی : ی ی ی ی یی ی۔(۱۰)

(۶) ی: ( ی ی ی ј) (:۹۶)

ی ی ی ϐی ѡ ی ی ј Ȫی

ی یی ӓ (ی ј) ʪ И ی ی ʪی

ی ی ᘪ ی:

И ی ی ϐی ی ی ی ی јی ی ی ј ی ی ̪ ی ǐ ϐی ی ی ی ی یی ی ۔ ǐјی ȡ ی ی ϐی ی ی ی ۔ ی ی ј ی ی ی ی ی ی ی ی ی ۔ ј ی۔ ی ی ی Ȫی ی ۔(۱۱)

(۷) ی: ( ٰ Ƙ ی ی ٰ ی) (:۹۸)

ی ی ی یی Ǔ

ی ی Ƙ ی یی ʪ И ی

ی:

۱- И یǡ ی ǁ ۔ ی یٰ ی : (ی ǘ ) ( :۶۸)

ی ی ی ی ѓ

ی ی ی ی۔(۱۲)

۲- ی ی یی ی ی И ʪǡ ی ی ی ی ی ʪی ی И ی ʪ یی ی ی ی ٰ یٰ ی ی ǘѡ ی ی ی۔ ی ی ی ی ی ۔(۱۳)

(۸) ی ( ٰ ) (: ۱۰۱)

ǁی ی ی

: ѓ ی ی ی ی ʪ ی ی ͘

ی NJیǡ ی ᘪ :

ѓ ی ی ی ǘی ی ی ی Әی۔ ی ѓ ی یǡ ی یǟ ی ی ی ی ۔

یی Ԙ ی Ә ی ی ی ی ǁ  یǺ ی ی ʡ ی ی ی ی ی ی ѓ И ی ǘی ی ی ی: یی ی ی۔(۱۴)

(۹) ی ( ی ) (: ۱۲۸)

ی ی Ȫی ی ʡ ǟ ǁی۔

ی ی ی (ی ی ) 捘 ʪ ی ی ی Ȫی۔ ٰ ی Ϙ ǟ 捘 ʪ۔ ی ی ی ͘

ی ی ی ی ی ی ʪی ی ی ی۔(۱۵)

(۱۰) ی ( ٰ ٰ Ƙ ی ی ٰ ) (:۱۳۳)

: ϐی ی ی ی ی ǁ ی ی ی ی

ی ٰǓ И ی ی ͘ ٰ И  ʪǿ

ی ی ی:

۱- ٰǓ ی ی ی ی ی یʓ ی ی ǘی ۔ Ǔ ǘ Ǔ ی ی ی ǘ ی Ә ی ی ۔ ی ی ی ی ǘی۔ ی ی ی ј ی ی ʪ ѡ ی ǘی ی ۔ ǘی ی ۔ ی یٰ ی : ( ) (:۷۲) ی ی ی ی ѐ۔

ی ی: ( Ә ) (:۷)

ǐ Ȫی ی Ȫ ی ǁǓ

ی ی: ( Ϙ Ϙ Ϙ ی) (:۱۳۳) ی یی ی

ی ۔

ی ی ی :

ی ی

ی ی ᘪ ی: ی ی ی: ʓ ی ی ی یی ی ی یǟ ی ی ʪ ۔ یǘ یٰ ی : ( ی ی ی ی) (:۶۳)

ی ی یǡ ی ی  ۔

ٰ Ǔ یی ی ی ی یǐی ۔(۱۶)

ی Ȫی ٰ ی ۔(۱۷)

۲- ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ٰ ی ی ی ی ی ی۔(۱۸)

(۱۱) ی: ( ی) (:۱۴۱)

ی ʪی эی یǡ یǡ 捪 ی ی۔

ی ی ی ی ʘ ی ی

ی ی ی ی:

۱- ی ی: ی ی : ی ی И ʪ ی ی ی یی ی۔ ی ی ی : ی ی ی ی یٰ ی И ی ی۔ ی یǟ ی ی ی ی یی ʪ ی ی ی یی ی ی ʪ ٰ И ͘ ی ی ʓ ی ی ی ی ی ی ی ی И ی ٰ ( ) یی ۔

ی ی ی ی ۔ ی ی ی ی ی ی ی ی ی۔(۱۹)

۲- ʡ ی یی ʘ ی ۔ ی یٰ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ʪ ی ی ی ی ۔ ٰ ی ʐ ی ǡ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ǁ ۔ ی ی ی ۔(۲۰)

۳- ی ی ی ǁ ی ȍ ی ی ی ی یǐی ی : ٰ ٰ ( ) یی ی ǘی ی ی یǐی یی ی یٰ ǡ ی ی ی ی ǁ ۔ ی ی ی ۔(۲۱)

۴- ی ʪ ی ی ی یی ǐی ۔ ی ی ی۔(۲۲)

۵- ᘪ ی: ʘ ی ی ی ی ی ѡ ی ی ی ʪǡ ٰ ی И ǘی ̪ یǡ ʘ ی ی ی :

یی ی

(ی ی یϪ ی ǚ ʪ ی  Ϫǟ Ȫیǐی ۔ ی ی ی ̓ یǐی ی Ϫǟ ی ၊ی ی )

ǚ Ȫی  یǡ  ی یǘ ی NJی Ϫی ی یǡ ی  ̓ (ی Ҙ یی  ی ) ی ی ی ی Ϫǟ ی ی ی ی یݡ Ǎی ی ʪی۔(۲۳)

$$$

(۱) ی ی:۳/۱۰۵۔ (۲) ی: ۱/۴۴۷ :۱/۵۷۷ ی:۳/۱۰۵ ی:۱/۳۰۲۔ (۳) ی: ۱/۴۴۷ :۱/۵۷۷۔ (۴) ی:۱/۴۴۷۔ (۵) :۱/۵۷۵۔ (۶) ی ی:۳/۱۵۰ ی:۱/۴۴۸۔ (۷) ی:۱/۴۶۴۔ (۸) :۱/۶۰۲ ی :۱/۳۲۰۔ (۹) ی ی:۳/۹۹۱۔ (۱۰) ی:۱/۲۳۳ ی ی:۱/۲۳ ی :۲/۲۹ یی:۱/۳۹۵ ی ی:۱/۲۳۳ :۱/۲۰۴۔ (۱۱) ی:۳/۲۰۸ ی:۱/۳۳۹ ی ی:۲/۳۶-۳۷۔ (۱۲) ی: ۲۱۴۳ ی:۲/۳۶۔ (۱۳) ی:۱/۳۴۹ ی: ۳/۲۱۴ ی:۲/۳۶۔ (۱۴) : ۱/۶۲۶۔ (۱۵) ی:۴/۶۷۔ (۱۶) : ۱/۷۳۴ ی:۱/۶۴۲۔ (۱۷) ی: ۱/۶۴۲۔ (۱۸) ی:۱/۶۴۲۔ (۱۹) ی: ۴/۱۰۰ ی ی یʺ ی:۱/۴۰۱۔ (۲۰) ی: ۴/۱۰۰۔ (۲۱) ی: ۱/۱۷۶ ی:۱/۱۰۴۔ (۲۲) ی: ۱/۱۷۶ ی:۱/۱۰۴۔ (۲۳) :۱/۷۴۸۔

$ $ $

______________________________

3 : 91 1428 ی э2007